توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١٣ - قسم هفتم از اقسام اطناب(تتميم)

[قسم هفتم از اقسام اطناب (تتميم)]

شرح عربى‌

و امّا بالتتميم و هو ان يؤتى فى كلام لا يوهم خلاف المقصود بفضلة مثل مفعول او حال او نحو ذلك مما ليس بجملة مستقله و لا ركن كلام** و من زعم انه اراد بالفضلة ما يتم اصل المعنى بدونه فقد كذّبه كلام المصنف فى الايضاح و انه لا تخصيص لذلك بالتتميم‌ ( لنكتة كالمبالغة نحو و يطعمون الطّعام على حبّه‌ فى وجه) و هو ان يكون الضمير فى حبه الطعام‌ ( اى) و يطعمون‌ ( مع حبّه) و الاحتياج اليه و ان جعل الضمير للّه تعالى اى يطعمون على حبّ اللّه فهو لتأدية اصل المراد.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

اطناب يا بواسطه تتميم مى‌باشد و آن اينستكه در كلاميكه موهم خلاف مقصود نيست زيادى را بجهت نكته‌اى همچون مبالغه آورند مانند آنچه در فرموده حقتعالى وارد شده:

و يطعمون الطّعام على حبّه‌ .

كه اين آيه شريفه بنابر احتمالى كه تقديرش [مع حبّه‌] باشد شاهد براى مدعا مى‌باشد.

شارح گويد:

قسم هفتم از اقسام اطناب تتميم مى‌باشد و آن طبق گفته مصنّف آنستكه در كلامى كه موهم خلاف مقصود نيست عبارت زائدى را بمنظور نكته‌اى همچون مبالغه آورند.

فضله و عبارت زائد مثل مفعول يا حال و يا نظير ايندو كه عبارت باشد از هرجمله غير مستقل و يا كلمه‌اى كه در كلام ركن نباشد.